5’t Is met hem als met Voltaire zelf_/ als men van die lui
6een brief leest_/ liefst over de meest alledaagsche dingen of
7over niets_/ is er een wakkerheid en een tinteling van geest in
8die charmeert. Laat ons niet vergeten dat zij de revolutie
9maakten_/ en om zijn tijd mee te slepen en de geesten_/ die geslachtloos zijn en passief_/ in één
10rigting naar een doel te doen streven_/ geniaal is_
11Alle respect heb ik er dus voor_1

12Gij zult binnenkort twee studies van de herfstblaren
13'krijgen_/ ’t een in geel (populieren) – ’t ander in oranje (eiken)_2
14Ik ben ten eenemale gepreoccupeerd door
15de kleurwetten_– Als men ze ons in
16onze jongensjaren geleerd had!

17Maar het is de geschiedenis van de
18meesten dat door een soort fataliteit
19men lang naar ’t licht moet zoeken_
20Want dat de kleurwetten_/ die Delacroix ’t eerst
21regelde en in hun volheid en verband klaar aan den dag
22bragt ten gerieve van ’t algemeen – als
23Newton de zwaartekracht en als Stephenson
24'den stoom – dat die kleurwetten een licht zijn
25is bepaald zeker.–3

28Ik heb ook nog een herfststudie
29gemaakt van den vijver in den tuin
30t’huis.–4 Er zit bepaald een schilderij in
31die plek_– Verleden jaar heb ik ook al
32eens beproefd om ’t er uit te krijgen_–5

33’t Geen ik nu maakte is anders een stijve
34'compositie_/ twee boomen (oranje & geel) regts_/ twee
35'struiken (grijsgroen) in ’t midden_/ twee boomen (bruingeel) links.
36'Daarvoor – de vijver zwart –
37voorgrond van verwelkt gras_–
38Achtergrond_/ een kijkje over de heg op
39een zeer sterk groen_ Een lucht om
40hier mee te harmonieeren wat kracht
41betreft_/ van leigraauw en donkerblaauw_
42Zij6 zullen ’t zeker te zwart & te donker
43vinden maar de tijd dat men donkere
44studies maakt_/ duurt altijd te kort_

45Het boek van Ch. Blanc7 sluit ik in de kist met
46de studies – ook een bijbel die zij van ’t huis
47voor U mij gaven. waar ik nog een stilleven
48van maakte.8

49Laat het U niet hinderen indien ik in mijn studies
50de penseelstreken zoo maar er op laat met kleinere of grootere
51uitsteeksels van verf_– Dit beteekent niets – als 1v:3
52'men ze een jaartje (of een half jaar is genoeg)
53laat staan en dan met een scheermes snel
54er over schrapt_/ krijgt men heel wat meer
55vastheid van kleur dan ’t geval zou zijn
56bij luchtig schilderen. Ter wille van het goedblijven
57en zijn kleuren behouden van een schilderij_/
58is het goed de lichtpartijen vooral er stevig op
59geschilderd zijn_ En dit afschrappen hebben
60de ouden zoowel als de fransche schilders
61van nu gedaan. Ik geloof dat glacisa van
62een transparante kleur dikwijls geheel
63inschieten & verdwijnen door den tijd als men ze aanbrengt
64vóór ’t schij in zijn preparatie terdeeg droog is_/
65maar later aangebragt het wel degelijk uithouden_
66Ge hebt zelf de opmerking gemaakt dat mijn
67studies op ’t atelier door den tijd eer beter dan
68minder van kleur werden. Ik geloof dit komt
69door het stevig er op zetten van de verf_/ waar
70ik geen olie bij gebruik_ Wanneer ’t een jaar
71oud is_/ is ook de weinige olie die de verf altijd
72in zich heeft er uit gezweet en men verkrijgt dan
73de gezonde_/ solide pâte. Dat is een kwestie –
74zóó te schilderen dat het goed besterft – die
75m.i. er nogal op aan komt – het is jammer
76dat sommige blijvende kleuren zoo als cobalt zoo
77duur zijn.

78Wat ik van de chromaten en kraplak moet denken weet ik niet
79maar ik kan me best begrijpen dat sommige_/
80vooral amerikaansche zonsondergangen – ge kent dat
81soort schilderijen die met glacis van chromaten verkregen
82'zijn – verschrikkelijk kort het uithouden_–

83Daubigny en Dupré daarentegen houden zich_
84Is het niet curieus dat die Delftsche v_d. Meer in den
85Haag zoo prachtig van kleur is gebleven_/ met
86een heele serie van krasse toonen van rood_/ groen_/ grijs_/
87bruin_/ blaauw_/ zwart_/ geel_/ wit.9

88Het sch^ij van Haverman in Amsterdam dat ge U wel
89zult herinneren – (als niet mooi) is slecht geschilderd_/
90fataal slecht met ’t oog op den tijd vrees ik_–10 Ik noem
91dat eens omdat hij juist om zijn techniek_/ zeggen ze_/ vreeselijk
92gerespecteerd wordt_– Maar – ’t is geschilderd_/ wel –
93ik zou zeggen als b.v. Ary Scheffer schilderde of Delaroche
94van techniek – en – liefhebbers van gezond_/ goed_/
95krachtig werk hebben altijd nog al iets aan te merken
96gehad daarop. Nu barsten die schilderijen met olie &c_ gladgestreken
97gruwelijk_/ ik lette er op in Fodor nog.11 Toch zegt Silvestre dat
98Delacroix zijn schilderijen met olie liet doortrekken – “les baignait
99d’huile”12 – maar – ik veronderstel juist dat dit sterk
100geëmpateerd werk geweest is_/ eerst en pleine pâte bewerkt_/
101dan een jaar gestaan – en dan_/ als de verf soms wat al
102te dor en ruw wordt – ja – dan zal Delacroix later
103die schilderijen verzadigd hebben met olie – nadat ze eerst tot in
104’t hart gedroogd waren. Dan kan ’t geen kwaad meer. Gegroet_