2Als ’t u gaat zooals mij hebt ge wel eens een plotseling verlangen
3om dezen of gene dien ge in lang niet gezien hebt eens weer te
4gaan opscharrelen_ Zoo ging het mij met de Bock en ik wou U eens
5schrijven over wat ik bij hem zag. omdat gij hem ook van vroeger
6zelfs beter dan ik kent.1 Het eerst wat ik bij hem zag in den gang
7was een groote schets – een enormen windmolen_/ geheel
8besneeuwd_/ bij een soort gracht of vaart.2 Half romantiek_/
9half realistisch – een combinatie van stijl mij niet onsympathiek_
10Maar was nog lang niet af – maar energiek aangepakt
11en er was een mooi krachtig effekt in. Enfin iets dat
12men altijd met pleizier ziet en mij hindert ’t niet dat
13’t niet af is – ik wou dat geval van hem wel op ’t atelier
14hebben hangen zoo als ’t is_/ om reden van dat het zoo spreekt_
15Een andere schets_/ die van ’t Sch^ij van den Salon_/3 vond
16ik ook mooi maar nog meer romantiek_
17Verder waren er een paar blonderea aangezette schilderijen_/
18diverse aardige studies.

19Den indruk dien ik van hem zelf kreeg was al zoo wat
20’t zelfde van verl. jaar_/4 misschien een schaduw
21positiever en serieuser_ Eenige schetsen vond ik rijper
22en juister van toon & kleur dan verl. jaar en de gronden
23vaster. Maar m.i. nog steeds te veel vaag gelaten
24de relatieve proportie van de plannen en massas_/
25’t in ’t oog houden van welke proporties het echte is van Corot
26en Rousseau en Dias_/ Daubigny_/ Dupré. Die allen hebben dat
27met elkaar gemeen dat ze zeer oplettend zijn daaromtrent m.i_ 1v:2
28en ook de fonds zijn bij hen altijd expressief en niet
29zoo losgelaten.

30Er zijn echter zeer kranige dingen in de Bocks werk
31en zoude men die met meer pleizier zien als het op zijn
32plaats staan van de dingen minder gedroomd was_
33Hij moest nog wat meer realist worden en zijn
34werk zou genialer zijn.

35Ik kan me niet begrijpen hij niet wat meer varieert ook_
36om nu maar iets te noemen_/ ik heb van de week ook een paar
37landschapstudies gemaakt_/ ’t eene gisteren bij de Bock_/ een
38'aardappelveld in ’t duin;5 den vorigen dag een plek onder
39'de Kastanjeboomen;6 een ander_/ een terrein met
40hoopen steenkool.7 Nu is ’t betrekkelijk zelden ik
41er toe kom om landschap te teekenen maar zoo
42nu ik er toe kom heb ik direkt 3 zeer uiteenloopende
43motieven. Waarom doet hij, die bepaald landschap
44schilder is, dat niet veel_/ veel meer in plaats
45van dat ’t telkens zij een duin met een boompje
46en een beetje helm. Heel mooi op zich zelf
47maar er is zoo veel dat even mooi is en
48men zou meenen hem moest aantrekken.

49Enfin dat is U ook wel bekend_/ nog eens_/ mijn impressie
50van hem is dat zeer zeker hij er niet op
51achteruitgegaan is.

52Wel_/ ik schreef U laatst ik zoo er over gedacht had te verhuizen
53ter wille vooral van eens nog digter bij de zee te zijn.8
54Ik heb met Bock gesproken over woningen te Schevening
55maar ik mag me wel doodstil houden met den huurprijs
56van mijn atelier hoog te noemen als ik vergelijk met de
57lasten waarop anderen zitten. b.v. ’t oude huis van Blommers
58staat te huur9 – huurprijs f_ 400 en ik betaal f_ 170
59per jaar. Dan is ’t atelier niet grooter dan ’t mijne en
60wat doelmatigheid van huis betreft zou ik mij houden
61aan wat ik nu heb. De Bock zelf betaalt evenveel als Blommers_
62En klopt dit ook met wat ik verl_ jaar hoorde omtrent
63gemiddelden huurprijs. Als er kwestie was van aan zee gaan
64wonen zou Scheveningen niet in de termen kunnen vallen
65en zou men meer achteraf moeten gaan_/ hoek v. Holland b_v.
66of Marken.10

67Nu echter denk ik er over de Bock te vragen me
68een hoek van zijn zolder11 te willen afstaan voor
69pied à terre en dan daar mijn gereedschap
70neer te zetten zoo dat ik ’t niet hoef mee te sleepen.
71Als men moe daar komt (als men niet hoefde
72te werken direkt zou men die geringe vermoeienis niet
73tellen natuurlijk) gaat het werken soms slap en
74is de hand zoo vast niet. Men is net precies verhit
75en moe genoeg om er hinder van te hebben
76als men loopt en alles mee te sleepen heeft.

77Dus dat pied à terre bij de Bock en wat meer
78de tram nemen zouden misschien voldoende
79zijn om toch wat van de zee en Scheveningen
80te maken_/ serieuser dan ik tot dusverre deed.

89De Bock zou deze week bij me komen en we er nog
90eens over spreken. Hij denkt zelf over verhuizing en
91hij heeft gehuurd tot Mei en sprak er van zijn huis
92misschien eenige maanden toch leeg zou staan.
93We zullen zien. Hij vroeg zeer naar U en zeide ik
94ge dezen zomer wel eens bij hem zoudt komen
95waarschijnlijk.– Zijn groote Sch^ij van Salon niet verkocht
96natuurlijk. Hoe vondt gij dat? Critiek was nog al
97uiteenloopend_ Ik denk wel dat het gaan zal_/ van
98met een pied à terre bij hem dit najaar vooral veel op
99Schevening zijn. We zullen zien – maar ik verlang erg
100iets van ’t strand te maken.

101Deze week een studie gemaakt van schuitentrekker en
102een turfdrager12 en ik zit steeds aan de aardappel
103wroeters.13 Ik hoop ik met Bock nu wat op en neer loopend
104'zal kunnen blijven_/ misschien kon14 ’t ons allebei geen kwaad
105en konden we van elkaar iets leeren_

106Hij heeft veel antieks bij gekocht en ’t ziet er heel aardig uit bij hem maar
107moet hem nog al veel gekost hebben stel ik me voor.15

108Schrijft ge spoedig?– ik heb U zoo eens over Bock geschreven
109net als laatst over Rappard_/ dan hoort ge eens iets van de kennissen_
110Rappard is op reis, hij schreef me nog hij toch er toe gekomen was
111om de drukinkt te gebruiken zóó als ik ’t hem had gezegd en het
112op die manier – n.l. met terpentijn – veel beter ging.

113Gij weet ik van mijn tegenwoordig atelier altijd heb gezegd het goed
114was_/ vooral na de verandering_16 Werkelijk als ik nu eens dacht aan
115verandering – veel liever schik ik ’t zoo dat ik niet hoef
116te verhuizen want bij anderen vergeleken heb ik het goed getroffen_
117Nu_/ iets dat men zelf heeft ingerigt is men ook aan gehecht
118en voelt er zich thuis.

119Zie dat ge me spoedig weer wat stuurt kerel want ik zou
120het wel noodig hebben_

121De Bock is ook in ’t lezen van Zola verzeild en had de
122Nabab van Daudet17 gelezen ook. Kent gij Germinie Lacerteux
123van Jules & Ed. de Goncourt. dat moet zeer goed zijn_/ in de manier
124van Zola. Ik ga ’t zien te krijgen.18

125Ik heb zoo’n instrument besteld dat men fixateur noemt om buiten
126een fusain te kunnen fixeeren gaandeweg terwijl men werkt_/
127dan kan men ’t wat hooger opvoeren. Ben er verlangend naar.
128Ik heb met Bock prachtige aardappellanden gevonden in
129de duinen achter den vuurtoren.19

130Gegroet kerel_/ heb het goed en schrijf eens spoedig_
131adieu_/ met een handdruk_

133Ik ben verdiept geweest dezer dagen
134in een teek_ van Regamey_/ voorstellende
135een diamantmijn.20 op ’t eerste aspect
136in niets onderscheiden van een van die oppervlakkige teekeningen waar de illustraties
137mee vol staan – men zou ’t haast overslaan – maar als men er even op kijkt wordt alles
138zóó mooi en zoo curieus dat men er geheel door ingepakt wordt. Regamey
139is knap.– dit blad is van Felix die dikwijls de Japaneezen maakt.21