1r:1
1Waarde Theo,
1*Deze week ben ik in Amsterdam
2geweest – ik heb er haast geen tijd gehad
3om iets anders te zien dan ’t museum_1
4ik was er 3 dagen/ dinsdag gegaan/ Donderdag terug_
5Resultaat is dat ik zeer blij ben coute qui coute
6gegaan te zijn en dat ik mij voorstel niet meer
7zoolang te zijn zonder schilderijen te zien_
8Ik had om de kosten ’t al uitgesteld & uitgesteld/
9dat & zooveel anders_– Maar het is veel beter
10dat ik me niet langer verbeelden kan dit de manier
11zou zijn. Ik heb er te veel aan – voor mijn
12werk/ en als ik de oude schilderijen bekijk
13die ik wat techniek betreft heel anders ontcijferen
14kan dan vroeger – dan heb ik misschien
15overigens al bitter weinig behoefte aan conversatie_
16Ik weet niet of ge U herinnert dat links van
17de nachtwacht/2 dus als pendant van de
18Staalmeesters3 een Schij hangt – mij was ’t tot
19heden onbekend – van Frans Hals en P. Codde.
20een 20tal officieren ten voeten uit_4 Hebt
21ge daarop gelet???5 ’t is anders op zich zelf/
22vooral voor een colorist/ alleen om dat Schij de reis naar
23Amsterdam wel waard_– Daar is een figuur
24op/ het figuur van den vaandrig geheel
25in den linker hoek tegen de lijst vlak aan_ 1v:2
26Dat figuur is van top tot teen in grijs/
27laat ik ’t noemen parelgrijs – van een
28eigenaardig neutralen toon – denkelijk
29verkregen met oranje & blaauw zoo gemengd
30dat ze elkaar neutraliseeren – door
31die grondtoon te varieeren op zich zelven –
32door ’t hier wat lichter te maken/ daar
33'wat donkerder/ is met èèn zelfde grijs als ’t ware
34’t heele figuur geschilderd_– Doch de leeren
35schoenen anders van stof als de beenkleederen/
36die anders dan de broeksplooien/ die anders
37dan ’t wambuis – andere stof uitdrukkende/
38zeer anders van kleur onderling – toch alles in een
39familie van grijs – wacht nu–!
40In dat grijs gaat hij nu blaauw brengen
41en oranje – en wat wit_
42’t wambuis heeft satijnen strikken van
43een goddelijk zacht blaauwtje_ Sjerp
44& vlag oranje – een witte kraag_
45Oranje blanje bleu/ zoo als de nationale
46kleuren waren toen_6 Oranje & blaauw
47tegen elkaar/
48die meest heerlijke gamma –
49op een fond van een grijs savant gemengd/  1v:3
50juist door die twee laat ik ze noemen
51polen van elektriciteit (altijd in zake kleur)
52te vereenigen zoo dat ze elkaar vernietigen/
53tegen dat grijs een wit_ Verder in dat
54schij doorgevoerd – andere oranje gammas
55tegen ander blaauw/ verder de heerlijkste
56zwarten tegen de heerlijkste witten –
57de koppen – een twintig – tintelend
58van geest & leven/ en gedaan! en een kleur!
59de tournures superbe van al die lui ten
60voeten uit. Maar die oranje blanje
61bleu vent in den linker hoek –
62– ...... ik heb zelden goddelijk mooier
63figuur gezien – – Het is iets eenigs_
64Delacroix zou er mee gedweept hebben – maar
65gedweept tot in ’t oneindige_
66Ik stond er van geworteld op de plek letterlijk.
67Nu ge kent de zanger/ die lachende vent – buste
68in een groenachtig zwart met carmijn_
69Carmijn ook in de vleesch kleur_7
70Ge kent de buste van den man in ’t geel –
71citron amorti – wiens gelaat
72door oppositie van toonen gedurfd & meesterlijk
73brons is/ wijnroodachtig (violet?)_8
 1r:4
74Burger heeft over de Jodenbruid van Rembrandt
75geschreven9 zóó als hij schreef over Delftsche v_d_ Meer/10
76zoo als hij schreef over den zaaier van Millet/11 zoo als hij
77schreef over Frans Hals12 – zich overgevende & zich
78overtreffende_– De staalmeesters is volmaakt/
79is – de mooiste Rembrandt – doch die jodenbruid –
80niet zoo geteld – wat een intiem/ wat een
81oneindig sympathiek schilderij/ geschilderd –
82d’une main de feu_13 Ziet ge/ Rembrandt in
83de Staalmeesters is trouw aan de natuur/ al gaat hij
84ook daar en altijd in het hoogere – in ’t allerhoogste – oneindige_
85Maar toch – Rembrandt kon nog iets anders – als
86hij niet trouw hoefde te zijn in ’t letterlijke zóó
87als bij portret – als hij mocht – dichtenpoeet
88d.i. Schepper zijn_– Dat is hij in de Jodenbruid_
89Wat zou Delacroix dat Schij juist ook hebben
90begrepen_– Wat een nobel sentiment/ grondeloos
91diep_– Il faut être mort plusieurs fois pour peindre
92ainsi14 – is daar wel op toepasselijk. Doch –
93over de schilderijen van Frans Hals kan men spreken/
93ahij blijft altijd – op aarde_
94Rembrandt gaat zoo diep in ’t mysterieuse dat
95hij dingen zegt waarvoor in geen taal woorden bestaan_15
96Het is teregt dat men zegt van Rembrandt –
97magicien16 – dat is geen
98makkelijk beroep_
 2r:5
99ik heb verscheiden stillevens ingepakt die ge
100volgende week ontvangen zult met nog twee
101souvenirs van Amsterdam die ik in de vlugt
102nog snapte & ook een paar teekeningen_17
103zal U binnen kort ook sturen een boek van
104de Goncourt – Cherie_18 de Goncourt is
105altijd mooi en zijn manier van werken zoo
106trouw en er is zoo op gesjouwd.
107Ik zag twee schilderijen van Israels in Amst./
108namelijk de Visscher v_ Zandvoort en –
109een van zijn allerlaatsten/ eene oude vrouw/ in elkaar gebogen als een pak lorren/
110bij eene bedstede waar ’t lijk van haar man
111in ligt.19 Beiden vond ik weer meesterlijk_
112Laat men lullen van techniek wat men
113wil met pharizeesche holle schijnheilige
114woorden – de ware schilders –
115laten zich leiden door die conscientie
116die men sentiment noemt/
117hun ziel/ hun hersenen zijn niet voor
118’t penseel maar ’t penseel is
119voor hun hersenen. Ook is het doek
120bang voor een echt
121schilder en niet de schilder bang voor ’t doek.
 2v:6
122Ik zag in Amst_ nog schilderijen van
123nu tegenwoordig/ Witkamp20 en anderen_
124Witkamp is wel de beste/ doet denken aan Jules Breton/
125anderen die ik op ’t oog heb doch niet
126noemen zal/ die veel met wat zij techniek
127noemen – schermen – vond ik
128voor mij juist in ’t technische
129ZWAK_ Ge weet – al die koude/
130grijze toonen die zij meenen gedistingueerd
131zijn en die plat zijn en droogklooterig
132kinderachtig gemengd_– Tegenwoordig/ ten gerieve
133'van de schilders die werken in wat zij denken
134een gedistingueerd licht gamma is/
135vervaardigt men opzettelijke verven
136bestaande uit – de gewonen met
137puur wit gemengd_– Bah_
138Hoor eens – de techniek/ de kleurmenging/
139het modelé van de visscher van Zandvoort
140bij voorbeeld/ is in mijn oog Delacroix
141achtig en superbe/ en de
142hedendaagsche koude/ platte grijzen
143– beteekenen van techniek niet
144veel/ worden verf en Israels is buiten de verf_21 Weet wel – ik spreek niet van
145Jaap Maris/ Willem Maris/ Mauve/ Neuhuys/
146die ieder in zijn eigenaardig gamma werken
147op de goede manier – Blommers &c_  2v:7
148Maar de school van die meesters/ hun
149volgelingen/ Theo – ik vind dat ze dun
150worden_
151Heb Fodor ook nog gezien_22
152De herder van Decamps is toch een
153meesterstuk23 – herinnert ge U de Meissonnier –
154een schets – van een sterfbed_24 de Diaz_25
155Nu/ Bosboom/26 Waldorp/27
156Nuyen/28 Rochussen/29 de oorspronkelijke lui van die
157periode van 40 jaar terug/ ik zie ze altijd graag_
158Rochussen heeft een entrain als Gavarni_
159De stillevens die ik U stuur zijn studies voor kleur_
160Ik ga er nog meer maken – meen niet dit
161nutteloos is_– Zij zullen over een tijdje
162inschieten maar over een jaar b.v. zullen
163zij beter zijn dan nu. als zij in ’t hart eerst droog zijnde
164een stevig vernis krijgen.
165Als gij met punaises
166een groot aantal van mijn studies/ zoowel
167van de vroegeren als van deze/ tegen een muur
168van uw kamer hangt – door elkaar maar –
169dan zult ge zien/ geloof ik/ dat er
170verband is tusschen die studies/ dat de kleuren
171goed doen naast elkaar_
 2r:8
172Van – te zwart – gesproken – ik ben er heel
173blij om/ te meer naarmate ik
174meer van de schilderijen in koud kinderachtig
175gamma zie – dat ze mijn studies te zwart
176vinden_30
177Zie de Visscher van Zandvoort eens/
178en waar is die mee geschilderd/ is
179die geschilderd met rood/ met
180blaauw/ met geel/ met zwart en wat
181vuil wit/ met bruin (alles goed gemengd
182& gebroken) of niet. Als Israels
183zegt dat men niet zwart moet zijn bedoelt hij
184in zeker nooit dat wat ze er nu
185van maken/ hij bedoelt dat men kleur geve
186in de schaduwen/ maar dat sluit geen
187enkele gamma/ hoe laag ook/ ook die der
188zwarten en bruinen en diepe blaauwen/
189natuurlijkerwijs juist niet uit_
190Maar wat hoeft men er over te denken –
191 ’t is beter te denken aan Rembrandt/ aan Frans Hals/
192aan Israels/ dan aan die fatsoenlijke magteloosheid_
 3r:9
193Ik schrijf U vrij lang – al gelooft gij misschien
194niet dat wat ik zeg van de kleuren/ en al vindt
195ge me pessimistisch wanneer ik zeg dat veel
196van wat men fijn grijs noemt heel leelijk grijs
197is/ al vindt ge me pessimistisch of nog erger wanneer ik
198ook het gladde acheveeren van gezigten/ handen/
199oogen afkeur/ daar de groote meesters
200allen anders werkten – misschien dat
201gaandeweg uw eigen studie van kunst/ die gij gelukkig
202weer terdeeg zijt begonnen/ u ook veranderen
203zal. Ik heb nu nog iets U te verzoeken/
204die kennis van me in Eindhoven die mee naar Amst_ ging/31 heeft bij C.M_ gekocht
205Burger/ musees de la Hollande/ v_d_ Hoop & Rotterdam/
206maar C_M_ mankeerde het eerste deel/ Musees
207de la Haye & d’Amsterdam_32 We moeten
208dat echter hebben. ’t is uitverkocht doch
209ge zult er nog wel een opscharrelen en
210hij wil er desnoods wel b.v. frs 10 voor geven
211doch natuurlijk liever goedkooper_– Ik zal
212U dadelijk sturen wat ’t U kost daar
213het voor hem is en hij ’t mij heeft
214opgedragen op die conditie. Wilt ge dus
215daar eens uw best voor doen_
216Als ge ’t vindt/ lees ’t zelf eerst nog eens
217door – want het is zoo mooi.
218Ik was niet bij C.M. mee binnen gegaan.
 3v:10
219De twee plankjes die ik in Amst_ schilderde
220zijn in vliegende haast gedaan/ ’t een nota bene
221in de wachtkamer van ’t station toen ik wat te vroeg
222voor den trein was/ ’t andere s’morgens voor ik
223tegen 10 uur naar ’t museum ging_ Toch stuur
224ik ze U bij wijze van tegeltjes waar men
225met eenige vegen iets opgegooid heeft_
226Wat het einde van deze maand betreft –
227kerel ik heb mij uitgeput letterlijk –
228hoe moet het er mee gaan_– Kunt
229gij er niet een twintig francs bij doen of
230wat het ook zij. Ik moet ook weer verf betalen
231volgende maand/ 1 Nov. f_ 25 huur_
232Wat relaties voor mijn werk betreft – ik heb nog
233iemand gesproken en als ik ooit weer ga neem
234ik werk mede. Er is een algemeene
235slapheid die wat betreft gelegenheid vinden tot exposeeren
236’t MAKKELIJK GENOEG MAAKT.
237LAAT ONS HEEL VEEL SCHILDEREN_
238 willen we een goeden slag slaan is dat
239de boodschap/ juist omdat ’t slap is veel
240werken – dan kunnen we mogelijk/
241in plaats dat alle havens ons gesloten zijn/
242eenmaal – de bezem in den mast
243voeren_33 Gegroet_

243*b_ à t_
244Vincent


33 èèn zelfde grijs < èèn grijs zelfde
133 die werken < die
top